Bài đọc liên quan:

+ Bá Kiến, Chí phèo và chiến tranh tiền tệ

+ Chiến tranh tiền tệ còn bao lâu?

+ Chiến tranh tiền tệ đã đến hồi quyết liệt
+ Những rạn nứt của khối BRICS

Năm 2013 tại Johanesburg Nam Phi, Trung Hoa đã đưa ra sáng kiến thành lập ngân hàng BRICS. Năm quốc gia hàng đầu mới nổi thành lập ngân hàng BRICS - gồm Brasil, Rusia, India, China và South Africa - do Trung Hoa cầm đầu. Đến đầu năm 2014 thì ký kết thành lập. Không biết cái BRICS Bank này đã làm được gì chưa, nhưng Nga thì bị trừng phạt và suy sụp kinh tế, Trung Hoa đang khủng hoảng kinh tế, Brasil cũng đang khốn khổ vì kinh tế.

Ngoài ra, khối BRICS có những rạn nứt về văn hóa và chính trị, nên khó thành. Nhưng một số tiến triển hợp tác kinh tế của Trung Hoa với Nam Mỹ gần đây cho thấy ngân hàng BRICS có hiệu quả của nó.

Năm nguyên thủ quốc gia mới nổi thành lập Ngân hàng BRICS vào năm 2014 tại Brasil.

Giờ Trung Hoa lại nghĩ ra "sáng kiến" thành lập Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng Á châu (AIIB: Asian Infrastructure Investment Bank) gồm hơn 21 quốc gia thành viên châu Á tham gia, trong đó có Việt Nam. Ngày 24/10/2014, tại Bắc Kinh cuộc họp và ký kết thành lập AIIB đã được tổ chức.

21 bộ trưởng tài chính của 20 quốc gia châu Á ký kết thành lập AIIB tại Bắc Kinh.

Hôm thứ Năm tuần trước ngày 13/3/2015,Geoerge Osborne, bộ trưởng tài chính Anh tuyên bố sẽ tham gia AIIB; tiếp theo sau là Đức, Pháp và Ý cùng tham gia. Bộ trưởng Tài chính Anh George Osborne nói việc tham gia AIIB là một cơ hội đặc biệt cho Anh và cho châu Á để đầu tư và cùng phát triển.

George Osborne hân hoan đồng ý gia nhập AIIB.

Trong chuyến đi thăm Úc cuối năm 2014, ông Tập Cận Bình đã ngỏ lời mới Úc tham gia góp vốn vào AIIB, và thủ tướng Tony Abbott đã rất hoan nghênh ý tưởng này.

Tập Cận Bình đã ngỏ lời với Tony Abbott tham gia AIIB sớm trước thời hạn đóng cửa tham gia vào ngày 31/3/2015 này. Nhưng phía Úc chưa chính thức đồng ý.

Đây sẽ là một ngân hàng đối đầu với World Bank, IMF, kể cả ADB. Mấy hôm nay Hoa Kỳ lo sốt vó vì tại sao Trung Hoa không tham gia vào 3 ngân hàng trên mà lại đi mở ngân hàng mới để làm chủ soái với trị giá 50 tỷ đô la, mặc dù với số vốn này AIIB là ngân hàng nhỏ hơn cả ADB, và không thể sánh với IMF hay World Bank.

Một cuộc chiến tranh tiền tệ giữa Hoa Kỳ và Trung Hoa đang mở ra. Rất nhiều thông tin và bàn luận của các chuyên gia hàng đầu vạch chính sách cho Hoa Kỳ và khắp thế giới đã viết ra trong mấy ngày qua, nào là AIIB sẽ là thảm họa cho Hoa Kỳ, nào là đồng minh của Hoa Kỳ đang đổ xô đến ngân hàng mới của Trung Hoa. Hôm 13/3/2015, tờ The Guardian chạy tít: Mỹ tức giận Anh chịu sự dẫn đầu của Trung Hoa tại AIIB.

Tất cả các điều trên cho thấy phương Tây đang đi tìm sự liên kết mới để cứu cơn khủng hoảng kinh tế đang đổ ập lên đầu họ. Nhưng cũng không loại trừ phương Tây đang tìm liên minh mới để làm đối trọng với đồng đô la. Chúng ta cũng không loại trừ phương Tây muốn nắm thông tin tình hình tài chính châu Á. 

Ông Obama sẽ thăm Úc vào tháng 5 tới trong chuyến công du 3 quốc gia Đông Á.

Đồng Yuan Trung Hoa cho đến nay vẫn neo đậu tỷ giá ổn định ở mức xung quanh 6.2 Yuan ăn 1 đô la Mỹ. 

Cho đến nay, đồng đô la Mỹ vẫn chiếm 65% dự trữ cho các ngân hàng trung ương trên toàn cầu để bảo hộ mậu dịch và giá trị đồng tiền của quốc gia mình. 15 dự trữ của các ngân hàng trung ương là đồng Euro. Số còn lại là vàng.

Hãy nghe một bài phát biểu của F. William Engdahl về Mầm móng của sự hủy hoại.

Chỉ một lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ về vấn đề Ukraina trong 6 tháng cũng đủ làm cho cường quốc Nga nay nghèo đói và có nguy cơ bạo loạn chính trị.

Thế giới này, Hoa Kỳ là con ong chúa, và Trung Hoa là con ong thợ. Ong chúa muốn sống vương giả thì, cần phải có ong thợ cần mẫn và hy sinh. Ngược lại, ong thợ luôn cam phận làm kẻ sai nha cho ong chúa, để tổ ong là một tập thể đoàn kết và vững bền. Khi ong thợ ra đi, liệu ong chúa có còn là chủ sói của tổ ong?

Thế nhưng, Hoa Kỳ sẽ chuyển trục sang Thái Bình Dương sau 40 năm bỏ nó và sang Trung Đông. Liệu có một bán đảo Crimea như thế ở Đông Á trong tương lai? Liệu có một lệnh trừng phạt như Nga ở Trung Hoa?

Liệu bao lâu nữa đồng Yuan sẽ soán ngôi đồng đô la Mỹ, hay phải khốn đốn như đồng Yên Nhật hồi 1990, và đồng Euro hiện nay? Nhưng chắc chắn một điều là trong vòng 10 năm tới thế giới sẽ có những thay đổi lớn về kinh tế chính trị toàn cầu.

Asia Clinic, 18h23' ngày thứ Tư, 18/3/2015

Trong công bố cuối tháng 01/2015 của Hoa Kỳ đêm qua, tăng trưởng chỉ đạt 2.6%, thấp hơn dự kiến 3%. Nhưng chi tiêu cá nhân trên toàn nước Mỹ tăng 4.2%, cao hơn dự kiến 4%. Điều này nói lên các khoản đầu tư trong ntha1ng giêng năm mới của Hoa Kỳ giảm sút. Nó đã làm một làn sóng đầu cơ vàng và thúc giá vàng chốt phiên giao dịch cuối tuần tăng $25 cho mỗi ounce. Và chỉ tệ đồng đô la mcu4ng giảm nhẹ chốt ở 94.85, đã đẩy giá dầu tăng mạnh $3.71 cho mỗi thùng, chốt giá cuối tuần là $47.85/thùng.

Giá vàng năm nay rất khó dự đoán vì trong tháng 01/2015 này vàng tăng thêm $100.20 cho mỗi ounce. Trong 1 năm qua vàng tăng $40 mỗi ounce, mặc dù, đó chỉ tệ đồng đô la tăng từ 78 lên > 94 chỉ trong 2 tháng qua, mà giá vàng vẫn cứ tăng. Trong thống kê của tôi 11 năm qua thì, nếu giá vàng tháng 1 hằng năm mà tăng thì cả năm sẽ tăng, tháng 1 giảm thì cả năm sẽ giảm. Hầu như tháng 1 là tháng thể hiện hết tất cả mọi giao dịch của các quốc gia trong cả năm. Nên tôi mới có bài viết Vì sao tháng 01 Tây lịch hằng năm là mốc quan trọng của giá vàng? hồi năm ngoái.

Giá dầu có thể sẽ chỉ giảm về đến sàn khoảng $40/thùng rồi sẽ không giảm tiếp, mặc dù, Ả Rập Saudi tuyên bố chịu đựng được giá dầu thấp đến 8 năm. Vì mốc $40/thùng là mốc mà các công ty sản xuất dầu đá phiến Hoa Kỳ có thể cầm cự được.

Khu vực đồng tiền chung châu Âu giảm sâu, giảm phát -0.6%. Các quốc gia mạnh của khu vực như Đức tăng trưởng chỉ 0.5% trong tháng 1/2015 so với cùng kỳ năm 2014. Đồng Euro mất giá so với đô la Mỹ, đang giao dịch tỷ giá Euro/USD khoảng 1.1320. Tỷ lệ thất nghiệp khu vực này đang giảm, nhưng vẫn ở mức 11.4%. Các quốc gia yếu kém như Hy Lạp, Ý và Tây Ban Nha đang trong cơn bỉ cực trở lại. Mặc dù, ngân hàng trung ương châu Âu tung gói kích cầu 1.100 tỷ đô la trong năm nay, với mỗi tháng khoảng 70 tỷ đô la, nhưng mọi chuyên gia tiên lượng việc giảm giá đồng Euro sẽ không lớn - nằm trong khoảng 1.310 - và nạn thất nghiệp cũng vẫn sẽ ở mức 11.5%.

Nhưng xấu nhất vẫn là tình hình kinh tế nước Nga. Mặc dù họ đã phản ứng bằng cách tiếp tục giảm lãi suất ngân hàng trung ương để cứu nền kinh tế đang suy sụp. Trong khi đó, Fed vẫn duy trì lãi suất thấp để thúc đẩy đầu tư của Hoa Kỳ nhằm tạo đà tăng trưởng cho năm 2015.

Khu vực xấu thứ hai về kinh tế là ở các quốc gia Trung Đông đang vật lộn với xây dựng xã hội mới gồm Iraq, Libya, Syria. Và khu vực các quốc gia đóng cửa cả chính trị lẫn kinh tế như Venezuela, Bắc Hàn, mở cửa he hé một phần như Việt Nam và Trung Hoa do chính trị kiềm hãm kinh tế đang khó khăn. 

Tuy vậy, giá của đồng Rub Nga cứ tiếp tục giảm từng ngày một, một cách vững chắc sau tuyên bố giảm giá tín dụng Nga của các tổ chứng uy tín thế giới hôm 27/01/2015. Cuồi tuần giá đồng Rub Nga chốt ở mức 69.66 Rub ăn 1 đô la Mỹ. Giá trị các đồng bạc khác cũng tăng theo sau khi đã giảm trong những ngày đầu tuần. Duy chỉ có đồng đô la Canada là giảm 0.2%, do tỉnh trạng thất nghiệp của Canada tăng đến 6.7%, và tăng trưởng của Canada chỉ 1.9%, thấp hơn dự đoán là 2.1%

Nước Nhật cũng cho thấy không khả quan khi tăng trưởng trong tháng 01/205 không như mong đợi sau khi đưa ra chính sách tăng thuế ở khu vực doanh nghiệp cuối năm qua. Nước Nhật đang mong mỏi tình hình lạm phát khả quan hờn.5%, để kinh tế Nhật tăng trưởng trở lại, nhưng báo cáo tháng 01/2015 tỷ lệ lạm phát vẫn ở mức < 2%. Bộ sậu ông Abe đang tính chuyện sẽ có những gói kích cầu mới và giữ lãi suất ngân hàng ở mức 0% dài hạn. 

Quay lại Việt Nam, sau khi đã ăn hết tài nguyên trù phú, các dự án FDI, vay ODA cho công trình công cộng và thuế suất sẽ là mục tiêu cho chi thu ngân sách năm 2015 và 2016 của nhiệm kỳ này. Mặc dù theo tính toán thì thu hút được 633 triệu USD trong năm 2015, nhưng do thúc đẩy đầu tư công nên tình hình nhập siêu đã quay trở lại tháng 01/2015 là 522 triệu ông Tơn. Tiên lượng lạm phát sẽ quay trở lại năm nay ở nước ta. 

Mặc dù suất siêu trong năm qua đạt mức kỷ lục 2 tỷ đô la, nhưng nó là hậu quả của tình trạng giảm đầu tư, và giảm sức mua trong dân chúng. Nên mọi hy vọng của năm 2015 là ở sự yếu nớt của thị trường bất động sản vẫn chưa tan băng. Biện pháp tan băng bất động sản ở Việt Nam phải là giảm giá, nhưng bất khả thi, vì nó dính nđến nợ xấu ở ngân hàng cho vay quá mức giá sàn có thể tiêu thụ đối với người dân.

Thói đời nghịch lý là ở đây, kẻ mong lạm phát cao, nhưng không được, người mong lạm phát thấp lại không xong.

Kinh tê Mỹ sẽ tăng trưởng trong một chu kỳ ít nhất 8 năm tới. Chỉ tệ đồng đô la dự kiến tăng trở về chỉ tệ > 100 trong năm nay. Nên đô la Mẽo sẽ là nơi đầu tư tốt nhất trong năm 2015. Vàng và dầu cũng là 2 kênh đầu cơ, nhưng nguy hiểm.

Đồng đô la tăng giá sau 10 năm hạ giá vì những gói QE của Fed, sẽ là nguy hiểm cho các quốc gia lâu nay ổn định trong khủng hoảng như Úc, New Zealand, khi giá đồng Úc từ 0.9 đô la Úc ăn 1 đô la Mỹ thì hôm nay 0.77 đô la Mỹ ăn 1 đô la Úc.

Tất cả những điều trên cho thấy sự giùng giằng giá vàng tăng giảm rất thất thường, bà con nào chơi vàng coi chừng phỏng tay. Song nơi trú ẩn tốt nhất hiện nay vẫn là đồng đô la Mỹ. Vì chu kỳ tăng trưởng Mỹ quay trở lại sẽ kéo dài ít nhất 8 năm. 

Nhưng nguy hiểm nhất là chiến tranh ở các khu vực đang tranh chấp có thể xảy ra vì kinh tế phức tạp ở các cường quốc tả khuynh như Nga, Trung Hoa.

Câu chuyện kinh tế toàn cầu năm nay làm mình nhớ lại câu nói của vị cựu bộ trưởng tài chính Mỹ John Connally năm 1971, khi tổng thống Nixon tuyên bố bỏ bàng vị vàng để cai quản kinh tế toàn cầu như sau: “The dollar is our currency, but it’s your problem” - Đồng đô la là của chúng tôi, nhưng nó lại là vấn đề của các bạn!". 

Asia Clinic, 11h39' ngày thứ Bảy, 31/01/2015

Bảng đồ phân bố tỷ phú đô la trên toàn cầu của Billionaire Census 2014

Bài đọc liên quan: Những con người làm nên nước Mỹ

Hôm qua, 17/9/2014 Billionaire Census và Weath-X công bố tài liệu tỷ phú đô la trên toàn cầu của năm 2014. Những con số tỷ phú tỷ lệ thuận với sự phát triển nền kinh tế của mỗi quốc gia thì ai cũng rõ. Vì tỷ phú là người tạo ra công ăn việc làm cho xã hội. Đó là thực tế nghịch lý với lý thuyết chủ nghĩa xã hội, chia đều sự cùng khổ hơn là chia sẻ sự thịnh vượng đến mọi người trong cộng đồng của mỗi quốc gia.

Đáng lưu ý đầu tiên đối với tôi là, có 2325 tỷ phú trên toàn cầu, thì trong đó, người Việt Nam trong nước chỉ có 2 người. Năm 2013, công bố Việt Nam trong nước chỉ có 1 người với tài sản tương đương 1 tỷ đô la, nhưng năm 2014, con số là 2 người, tổng tài sản là 3 tỷ đô la - trang 82 của 92 trang báo cáo. Đó là một ghi nhận đáng khích lệ, khi người Việt trong nước đang dần góp mặt với thế giới những người thành đạt, có giá trị toàn cầu.

Cái đáng lưu ý thứ hai là, trong 2325 tỷ phú đó, có 35% tỷ phú là chưa có bằng cấp đại học. 65% còn lại là có bằng cấp đại học và sau đại học. Trong 35% tỷ phú không có bằng đại học thì có 1 số người chưa tốt nghiệp tú tài - trang 24 của báo cáo Billionaire Census 2014. Trong 65% tỷ phú có trình độ đại học trở lên thì, có 42% là có trình độ cử nhân, 26% là thạc sỹ, 21% là MBA và 11% có bằng PhD.

Trong số top 20 trường đại học có số lượng đào tạo những tỷ phú cho toàn cầu thì Hoa Kỳ chiếm đến 16 trường đại học. Số còn lại 4 trường là của Ấn Độ, Anh, Nga và Thụy Sỹ. Danh sách top 20 trường đại học đó như sau:

1.  UNIVERSITY OF PENNSYLVANIA    UNITED STATES  đào tạo ra 25 tỷ phú

2.  HARVARD UNIVERSITY   UNITED STATES  đào tạo ra 22 tỷ phú

3.  YALE UNIVERSITY   UNITED STATES  đào tạo ra 20 tỷ phú

4.  UNIVERSITY OF SOUTHERN CALIFORNIA  UNITED STATES  đào tạo ra 16 tỷ phú 

5.  PRINCETON UNIVERSITY      UNITED STATES  đào tạo ra 14 tỷ phú

6.  CORNELL UNIVERSITY   UNITED STATES  đào tạo ra  14 tỷ phú

7.  STANFORD UNIVERSITY      UNITED STATES  đào tạo ra 14 tỷ phú

8.  UNIVERSITY OF CALIFORNIA, BERKELEY  UNITED STATES  đào tạo ra 12 tỷ phú

9.  UNIVERSITY OF MUMBAI  INDIA  đào tạo ra 12 tỷ phú

10.  LONDON SCHOOL OF ECONOMICS     UNITED KINGDOM  AND POLITICAL SCIENCE  đào tạo ra 11 tỷ phú

11.  LOMONOSOV MOSCOW STATE UNIVERSITY  RUSSIA   đào tạo ra 11 tỷ phú

12.  UNIVERSITY OF TEXAS      UNITED STATES đào tạo ra 10 tỷ phú

13.  DARTMOUTH COLLEGE      UNITED STATES đào tạo ra 10 tỷ phú

14.  UNIVERSITY OF MICHIGAN    UNITED STATES đào tạo ra 10 tỷ phú

15.  NEW YORK UNIVERSITY      UNITED STATES đào tạo ra 9 tỷ phú

16.  DUKE UNIVERSITY   UNITED STATES đào tạo ra 9 tỷ phú

17.  COLUMBIA UNIVERSITY      UNITED STATES đào tạo ra 8 tỷ phú

18.  BROWN UNIVERSITY   UNITED STATES đào tạo ra 8

19.  MASSACHUSETTS INSTITUTE OF TECHNOLOGY  UNITED STATES đào tạo ra 7 tỷ phú

20.  ETH ZURICH   SWITZERLAND đào tạo ra 6 tỷ phú

Điều đáng chú ý thứ ba là, trong 2325 tỷ phú thế giới có đến 286 người là phụ nữ. Chiếm 12.3%. Tổng số tiền họ nắm là 930 tỷ đô la, chiếm 12.8% tổng số tiền mà 2325 tỷ phú sở hữu. Chiếm đa số tới 64.5% của những phụ nữ tỷ phú là tài sản thừa kế. Chỉ có 17.1% là tự bản thân họ làm ra. Số còn lại, 17.5% là họ thừa kế tài sản và duy trì nó bằng sự điều hành của mình để trở thành tỷ phú.

Điều đáng chú ý thứ tư là, tỷ phú của cả Châu Âu với 775 tỷ phú nắm số tiền 2375 tỷ đô la Mỹ, đã vượt qua Bắc Mỹ với 609 tỷ phú nắm số tiền 2371 tỷ đô la Mỹ.

Top 20 thành phố có nhiều tỷ phú nhất thế giới năm 2014

Nhưng tổ số tỷ phú nhiều nhất thế giới vẫn thuộc về Hoa Kỳ với 571 người, thứ hai là Trung Hoa 190 tỷ phú. Thành phố có tỷ phú nhiều nhất thế giới vẫn là New York với 103, và nước Mỹ có đến 571 tỷ phú, nắm 2266 tỷ đô la. Đứng hàng thứ hai thế giới về số lượng tỷ phú là Trung Hoa với 190 người, nắm 440 tỷ đô la - trang 38 và 45 của báo cáo Billionaire Census 2014. Mặc dù, thành phố đứng thứ hai thế giới có nhiều tỷ phú sau New York là Mạc Tư Khoa với 85 tỷ phú, nắm tài sản 307 tỷ đô la, nhưng Hong Kong Trung Hoa cũng không kém khi nó có đến 82 tỷ phú, nắm 343 tỷ đô la Mỹ. Đây là top 10 thành phố châu Á có nhiều tỷ phú, và sở hữu tài sản do Billionaire Census 2014 báo cáo:

1.  HONG KONG  có  82 tỷ phú sở hữu 343 tỷ đô la

2. BEIJING, CHINA  có  37 tỷ phú sở hữu 98 tỷ đô la

3.  SINGAPORE  có  32 tỷ phú sở hữu 65 tỷ đô la

4.  MUMBAI, INDIA  có  28 tỷ phú sở hữu 97 tỷ đô la

5.  TOKYO, JAPAN  có  26 tỷ phú sở hữu 71 tỷ đô la

6.  SHENZHEN, CHINA  có  25 tỷ phú sở hữu 58 tỷ đô la

7.  SHANGHAI, CHINA  có  21 tỷ phú sở hữu 46 tỷ đô la

8.  TAIPEI, TAIWAN  có  21 tỷ phú sở hữu 43 tỷ đô la

9.  SEOUL, SOUTH KOREA có  20 tỷ phú sở hữu 48 tỷ đô la

10.  BANGKOK, THAILAND  có  17 tỷ phú sở hữu 56 tỷ đô la

Clip tóm tắt về tổng kết tỷ phú thế giới năm 2014

Tuổi trung bình để trở thành tỷ phú là 45. Mặc dù vẫn có những tỷ phú trẻ ở độ tuổi 20 - 30. Nhưng mật độ tập trung nhiều nhất ở độ tuổi thừ 55-64 chiếm tỷ lệ cao nhất với 26.8%. Trên 85 tuổi vẫn chiếm 6.9% cũng là một con số rất đáng kể.

Người ta còn dự đoán rằng năm 2015 sẽ có thêm 7.9% tỷ phú mới xuất hiện, nâng số tỷ phú toàn cầu lên con số 2508 người. Và đến 2020, sẽ có đến 3873 nhà tỷ phú đô la trên toàn cầu.

Nói thêm về tỷ phú người Việt ở nước ngoài, theo hiểu biết của tôi qua thông tin thì cũng có 2 người đáng kính trọng, mà ai quan tâm đến thông tin đều biết. 

Người đã từng về Việt Nam làm ăn là ông Hoàng Kiều - chủ tịch Tập đoàn RASS: Rare Antibody Antigen Supply Inc - ở Los Angeles, California với tài sản lên đến 2.8 tỷ đô la, xếp hạng thứ 627 thế giới theo Forbes! Ông du học Hoa Kỳ từ sự đỡ đầu của người chú ruột là nhạc sỹ Hoàng Thy Thơ từ trước 1975 của Việt Nam Cộng Hòa. Ông là một doanh nhân thành công từ ngành dược phẩm, và đi lên từ nhân viên của Tập đoàn sữa Abbott Hoa Kỳ. Đây có thể xem là niềm tự hào của người Việt, vì ông làm giàu ở một ngành chăm lo sức khỏe của con người.

Một người trẻ nữa là Chu Chính - chủ tịch Tập đoàn Blackstone - ở New York. Không thấy báo cáo năm 2014 trên Forbes, nhưng năm 2012 thì, tổng tài sản của ông cũng đã trên 2 tỷ đô la. Ông là một thiếu niên vượt biển, và học hành, làm ăn thành đạt từ ngành tài chính ngân hàng, bất động sản và chứng khoán.

Chưa thống kê hết, nhưng chắc chắn Việt Nam còn nhiều tỷ phú hơn. Họ sẽ giúp cho đất nước nhiều hơn. Song nhân cách của tỷ phú là gầy dựng sức mạnh của quốc gia. Sức mạnh ấy phải là sức mạnh của Kinh Phúc âm cho sự thịnh vượng của Andrew Carnegie.

Asia Clinic, 16h27' ngày thứ Năm, 18/9/2014

Cảm ơn cháu Nguyễn Ngọc Khánh đã dịch bài này.

Bài đọc cùng tác giả: 

+ Liệu Bắc Hàn có đang mất Trung Hoa?

+ Chuyển từ Trung Đông đến Thái Bình Dương

+ Hậu triều đại Kim Chính Nhật

+ Thực phẩm, một vấn đề cần suy xét ở Bắc Hàn

+ Cuộc trường chinh từ thông cáo Thượng Hải

Bài đọc liên quan:

+ Syria hậu triều đại al-Assad

+ Syria nơi khởi nguồn lại tranh bá đồ vương

+ Gân gà Ba Tư

+ Tuyệt vọng của Obama ở Trung Đông

+ Nếu Iran gục thì Trung Hoa sẽ ra sao?

+ Trung Đông bừng tỉnh

+ Tổn thất của Trung Hoa ở Châu Phi
+ Hành động dại dột của Trung Hoa trong trường hợp Syria

+ Chăn gối với kẻ thù 

+ Tương lai Trung Hoa về đâu? 

+ Bàn về quan hệ với Trung Hoa 

+ Thấy gì qua luật chỉ tệ Trung Hoa của Hoa Kỳ?

+ Bá Kiến Chí Phèo và chiến tranh tiền tệ  

Bài viết gốc: Where Are the Syrian Peacemakers?

Bài viết của Christopher R. Hill, hiện đang là hiệu trưởng Trường Nghiên cứu Quốc tế Korbel của University of Denver. Ông là một trong những kiến ​​trúc sư chính của ngoại giao Mỹ trong những năm 1990s và 2000s. Một cựu trợ lý ngoại trưởng về Châu Á Thái Bình Dương, đã từng là Đại sứ Mỹ tại Iraq, Hàn Quốc, Macedonia, và Ba Lan, đặc phái viên Mỹ tại Kosovo cuối thặp niên 1990s, một nhà đàm phán chính cho Hiệp định Hòa bình Dayton, làm kết thúc chiến tranh Bosnia,  và là nhà lãnh đạo của Hoa Kỳ đàm phán sáu bên về vấn đề hạt nhân của Bắc Hàn giai đoạn từ năm 2005 đến 2009.

DENVER – Người ta đã nói rất nhiều về những nét giống nhau giữa sự hỗn loạn ở Syria và những cuộc chiến vùng Balkan của thập niên 1990. Song, quả thực là khi mà các vụ thảm sát kéo dài có thể gợi lại, các nỗ lực chính trị lẫn ngoại giao mà cuối cùng đã chấm dứt cuộc chiến ở Bosnia thì hiện giờ với Syria hầu như khó thể thành hiện thực.

Cho đến nay, không có một kế hoạch nào tương tự như kế hoạch của “Nhóm lợi ích” mà nó đã được đề ra vào mùa hè năm 1994 bởi các đại diện đến từ Anh, Pháp, Đức, Nga, và Hoa Kỳ, và kế hoạch đó đã được thực hiện vào năm kế tiếp tại Dayton, Ohio, sau nhiều tháng ngoại giao ngay trên chiến trường ở Bosnia lúc ấy. Ở Syria, nếu như nước này bị cô lập, tiến trình ngoại giao duy nhất nằmtrong tayông Kofi Annan, vị cựu Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc can đảm, người đãcó những am hiểu - người có sự hiểu biết tốt hơn nhiều nhà phân tích gần đây nhất về sự vi phạm trắng trợn các điều luật quốc tế này - rằng sẽ không phe phái nào giành chiến thắng nếu vẫn còn đó những giải pháp chính trị dằng dai.

Không ai có thể dõi theo tình trạng bạo lực đang diễn ra ở Syria mà không có một cảm giác hãi hùng về các cuộc tấn công vũ trang vào số đông thường dân tay không tấc sắt, hầu hết những cuộc tấn công vũ trang này là bởi các phe nhóm ủng hộ chế độ của Tổng thống Bashar al-Assad. Tuy nhiên, những người mà cho rằng Syria đang trên bờ vực nội chiến bỏ lỡ điều đã trở nên hiển nhiên hơn trong mỗi ngày qua đi: Syria đã ở trong tình trạng nội chiến,một cuộc nội chiến mà chiến tuyến đã được dựng nên trong những tháng qua.

Một bên là bộ tộc thiểu số theo dòng Hồi giáo Alawi của Assad, trong những năm qua đã thu hút những giáo sĩ theo chế độ thế quyền dòng Sunni chia sẻ quyền lợi trong một nhà nước độc tài, độc đảng. Nhưng liên minh của Assad thì rộng lớn hơn thế, nó giúp giải thích việc ông ta làm thế nào có thể giữ chặt lấy quyền lực trong khi các chế độ độc tài khác trong khu vực thì không thể. Những người theo Cơ Đốc giáo ở Syria chiếm phần lớn trong số 1.5 triệu người Kurd, và ngay cả những người sống ở thủ đô Damascus, các tầng lớp giáo sĩ theo chế độ thế quyền đã bị bắt phải miễn cưỡng đi theo những gì đã được nhận thức rộng rãi trong nước - mặc dù không bằng các phần còn lại của thế giới - vì những người đối lập theo Hồi giáo dòng Sunni không ủng hộ đa nguyên về văn hóa trong việc nắm giữ quyền lực.

Trong quá khứ, nếu nói một cuộc nội chiến nào là một xung đột trong một lãnh thổ phức tạp thì đây là một cảnh báo ngầm rằng các quốc gia láng giềng nên đứng ngoài. Nhưng cuộc nội chiến ở Syria có sức lan tỏa sâu rộng hơn, nó có thể dẫn đến một cuộc xung đột rộng lớn hơn trong khu vực. Với mối đe dọa ngay trước mắt, các quốc gia quan tâm đến một Trung Đông ôn tồn và dân chủ hơn ngày càng nhận thấy rõ rằng việc tránh né giải quyết xung đột ở Syria không thể là một chọn lựa chấp nhận được.

Đáng lo thay, cuộc xung đột xem ra ngày càng giống một cuộc chiến đại diện giữa những người Iran theo dòng Hồi giáo Shia và các quốc gia Ả Rập theo Hồi giáo dòng Sunni, họ coi cộng đồng thiểu số Hồi giáo dòng Shia như là một thành trì tiềm năng thứ năm của người Iran. Iran đã tìm cách để duy trì ảnh hưởng của mình ở vùng Levant (bao gồm cả ở Lebanon và các vùng lãnh thổ của người Palestine) bằng cách cung cấp vật chất ủng hộ Assad. Ngược lại, nhiều quốc gia Ả Rập theo dòng Hồi giáo Sunni đã hỗ trợ ở những mức độ khác nhau cho phần lớn người đối lập theo dòng Hồi giáo Sunni ở Syria, một hỗn tạp các phe nhóm bao gồm  nhóm ‘Huynh Đệ Hồi Giáo’ và các lực lượng giáo phái tương tự khác như phái Hồi giáo dòng Salafi cực kỳ bảo thủ của Ai Cập.

 Bản đồ vùng Levant nằm trong màu xanh lá cây. Nhưng đôi khi còn cả các quốc gia Trung Đông Bắc Phi và Trung Á.

Nga và Trung Hoa, sưng sỉa vì bị mất mặt trong sự can thiệp của NATO do Mỹ dẫn đầu ở Libya vào năm 2011, nên đã tìm mọi cách để giữ cho cộng đồng quốc tế đứng ngoài vụ việc ở Syria. Cả hai nước đều lo ngại rằng sự can thiệp - bằng quân sự hoặc thông qua các biện pháp trừng phạt kinh tế - có thể gây tổn hại cho lợi ích của họ ở Syria, nơi mà họ - đặc biệt là Nga - nước có tầm ảnh hưởng vượt trội ở Syria.

Trong sự thiếu vắng hành động quốc tế có kế hoạch, Mỹ và châu Âu là những cường quốc có tiếng nói nặng cân đã chỉ trích về các hành vi vi phạm nhân quyền tràn ngập về phía Assad và đám sai nha của ông ta. Họ cũng đã nêu bật lên tổn thất nhân mạng trong một nỗ lực buộc nước Nga phải thực hiện một vai trò có trách nhiệm hơn bằng cách buộc Nga phải cảm thấy hổ thẹn với những việc mà Nga đã gây ra ở Syria hiện nay.

Tuy nhiên, việc lên án Assad hoặc Nga không có bất kỳ tác dụng gì, ngoại trừ việc Mỹ và phương Tây chứng tỏ với người dân Syria rằng họ đứng về phía bảo vệ người dân trong cuộc xung đột. Tương tự như vậy, những tuyên bố ủng hộ dành cho các nhóm phiến loạn vô danh, hỗn tạp; những yêu cầu của các giải pháp trừng phạt đã bị chết từ trong trứng nước; những lời kêu gọi yếu ớt cho sự ra đi của Assad (nếu như ông ta nghe theo lời khuyên); và những ý tưởng nửa vời về việc thi hành "khu vực an toàn" (một thất bại hoàn toàn ở Bosnia) không có khả năng cứu sống nhiều sinh mạng, có quá ít khả năng dẫn đến một kết cục cần thiết trong liều lĩnh.

Những gì cần thiết cho tình hình Syria hiện nay là những cuộc đàm phán nghiêm túc và kiên trì liên tục của các cường quốc quốc tế có lợi ích liên quan (tạm gọi "nhóm lợi ích") dựa trên một kết quả chính trị mang tính khả thi là điều thực sự cần thiết. "Kế Hoạch của Nhóm lợi ích" nên cùng được tiến hành với ông Annan và đội ngũ của ông ta một cách thận trọng (đội ngũ duy nhất vào thời điểm này có thể tiếp xúc với tất cả các bên liên quan). Quan trọng nhất là, tất cả các bên liên quan đến kế hoạch cần để hỗ trợ ông Annan cả trong cái chung lẫn cái riêng. Việc công khai tuyên bố hỗ trợ cho kế hoạch ngừng bắn của ông Annan, nhưng sau đó lại rỉ tai với các nhà báo là "sự việc đang đổ vỡ", như đã xảy ra lặp đi lặp lại trong những tuần gần đây, sẽ làm cho mọi việc đổ bể.

Rõ ràng rằng, một giải pháp mới là cần thiết, và một khởi đầu tốt sẽ là một kế hoạch chính trị/ngoại giao mà ông Annan thuyết phục các bên nhận ra là nó đáng giá. Tại Balkan, đoàn ngoại giao Mỹ cuối cùng đã làm cho các bên liên quan trực tiếp nhận ra giá trị “Kế hoạch của Nhóm lợi ích”. Chúng ta đã thất bại bỡi vì chúng ta là những thiên tài. Chúng ta đã thành công bởi vì chúng ta đã có được sự hỗ trợ to lớn từ tất cả các quốc gia đều muốn thấy cuộc xung đột khủng khiếp ở Bosnia kết thúc. Những hỗ trợ không hạn chế giống như thế là những gì mà ông Annan - nhà ngoại giao tốt nhất chúng ta có hiện nay - cần và xứng đáng có được.

@Project Syndicate 2012

Bài dịch của Nguyễn Ngọc Khánh - BS Hồ Hải hiệu đính - Asia Clinic, 9h49’ ngày thứ Năm, 05/7/2012

Bài viết liên quan của tác giả khác:

+ Cốt lõi của bành trướng Trung Hoa

+ Trung Hoa hạ cánh nhẹ nhàng mà không nặng nề

+ Bước ngoặt của Trung Hoa

+ Làm sao để châu Á đối phó với tình trạng tiêu thụ đang hấp hối của Mỹ? 

+ Đọc môi Trung Hoa

+ Một tiếng chuông cảnh tỉnh khác cho châu Á

+ Những rủi ro tăng trưởng phát triển của Trung Hoa

+ Vạn lý trường chinh với Trung Hoa

+ Cuộc trường chinh từ thông cáo Thượng Hải

+ Kissinger bàn về Trung Hoa

+ Những bất ổn sắc tộc của Trung Hoa

Bài viết của chủ blog:

+ Tương lai của Trung Hoa về đâu?

+ Lựa chọn nào cho Việt Nam?
+ Tư duy tranh chấp biển Đông

+ Bàn về quan hệ với Trung Hoa

+ Thế cờ đã rõ

+ Thấy gì qua luật chỉ tệ Trung Hoa của Hoa Kỳ?

+ Bá Kiến, Chí Phèo và chiến tranh tiền tệ

Bài viết gốc: Why China Won’t Rule

Bài viết của ông Robert Skidelsky, là giáo sư danh dự về Kinh tế chính trị tại Warwick University, Anh Quốc, và người đồng sự của British Academytrong cả hai lĩnh vực lịch sử và kinh tế, là một thành viên làm việc ở Thượng viện Anh. Tác giả của 1 cuốn tiểu sử của 3 ba cuõc hội thảo của nhà kinh tế nổi tiếng JohnMaynard Keynes, ông Robert Skidelsky bắt đầu sự nghiệp chính trị của ông trong các đảng Lao động, trước khi lập Đảng Xã hội Dân chủ trong một thời gian ngắn ngủi, và cuối cùng trở thành người phát ngôn cho tạp chí Treasury Affairs của Đảng Bảo thủ Anh trong Thượng Viện . Ông bị buộc phải ra khỏi Đảng Bảo thủ vì lập trường đối lập của ông trong việc can thiệp của NATO ở Kosovo vào năm 1999.

LUÂN ĐÔN – Liệu Trung Hoa đã sẵn sàng để trở thành siêu cường tiếp theo của thế giới? Câu hỏi này ngày càng được đặt ra khi tăng trưởng kinh tế của Trung Hoa ở mức hơn 8% hằng năm, trong khi thế giới các quốc gia đã phát triển vẫn còn sa lầy trong suy thoái hoặc gần suy thoái. Trung Hoa là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, và sẽ là lớn nhất vào năm 2017. Và chi tiêu quân sự của Trung Hoa đang chạy đua trước tốc độ tăng trưởng GDP của nó.

Câu hỏi đặt ra ở trên là hợp lý nếu chúng ta không cho nó bện vào vòng xoắn Mỹ. Theo tư duy của Mỹ, chỉ có thể có một siêu cường, do đó, sự trỗi dậy của Trung Hoa sẽ tự động trở thành là sự trả giácủa Hoa Kỳ. Thật vậy, đối với nhiều người ở Mỹ, Trung Hoa đại diện cho một thách thức hiện thực.

Đây là cách để vượt lên đứng đầu. Trong thực tế, với sự sụp đổ bất ngờ của Liên Xô vào năm 1991, và sự tồn tại chỉ một siêu cường duy nhất là một bất thường. Tình trạng bình thường là cần một sự cộng sinh giữa các cường quốc, đôi khi hòa bình thỉnh thoảng gây chiến, giữa các cường quốc to lớn.

Ví dụ, Anh, nơi mà người Mỹ vẫn thường nói, không bao giờ là một "siêu cường" trong ý thức của người Mỹ. Mặc dù đã từng là một đế quốc uy quyền tối cao của hải quân, nước Anh đã vươn xa sức mạnh của mình, nhưng nước Anh của thế kỷ XIX chưa bao giờ có thể giành được chiến thắng ở một cuộc chiến tranh nào trong chống Pháp, Đức, Nga mà không có đồng minh. Thay vì, Anh là một cường quốc thế giới - nó lại là một trong những đế chế nhiều chiến tích lịch sử khác biệt với những cường quốc nhỏ hơn về phạm vi địa lý của những lợi ích và ảnh hưởng của chúng.

Sau nữa, một câu hỏi rất thực tế là, không phải là liệu Trung Hoa có thay thế Mỹ hay không, mà là liệu Trung Hoa sẽ bắt đầu như thế nào để có được một số các thuộc tính của một cường quốc thế giới, đặc biệt là ý thức trách nhiệm đối với trật tự toàn cầu.

Thậm chí nếu nhìn theo cách khiêm tốn nhất thì, các câu hỏi không nhận được một câu trả lời rõ ràng. Vấn đề đầu tiên là nền kinh tế của Trung Hoa, dù năng động trên bề nổi, nhưng nền tảng bên dưới lại ọp ẹp.

Nhà phân tích La Trí(*)trình bày một cách rõ ràng một bức tranh về sự thành công vĩ mô bên cạnh với thất bại vimô của Trung Hoa. Gói kích thích kinh tế khổng lồ với 4 nghìn tỷ Mao tệ (tương đương 586 tỷ đô la) trong tháng 11 năm 2008, chủ yếu đổ vào mất mát để cho các doanh nghiệp nhà nước vay thôngqua ngân hàng cho vay được chỉ đạo, để duy trì tăng trưởng của Trung Hoa đối mặt với suy thoái kinh tế toàn cầu. Nhưng cái giá phải trả là một phân bổ sai nguồn vốn ngày càng nghiêm trọng, kết quả trong danh mục đầu tư ngày càng tăng các khoản nợ xấu, trong khi đó có quá nhiều khoảng tiền tiết kiệm của các hộ gia đình Trung Hoa được dùng để đầu cơ và thổi phồng bong bóng bất động sản. Ngoài ra, La Trí lập luận rằng cuộc khủng hoảng năm 2008 đã làm tiêu tan những mô hình tăng trưởng xuất khẩu của Trung Hoa, do suy giảm kéo dài từ nhu cầu ở các nước tiên tiến.

Trung Hoa hiện nay rất cần cân bằng lại nền kinh tế của mình bằng cách chuyển từ đầu tư công và xuất khẩu sang tiêu dùng công cộng và tư nhân. Trong ngắn hạn, một số tiết kiệm thặng dư cần phải được đầu tư vào tài sản thực tế ở nước ngoài, và không chỉ nằm yên tại Kho bạc Mỹ. Tuy nhiên, trong dài hạn, xu hướng tiết kiệm hộ gia đình Trung Hoa phải được giảm bằng cách phát triển một mạng lưới an sinh xã hội và những công cụ tín dụng tiêu dùng.

Hơn nữa, để là một cường quốckinh tế thế giới, Trung Hoa cần có một đồng tiền mà người nước ngoài muốn đầu tư. Điều đó có nghĩa là phải đưa vào chuyển đổi đầy đủ và tạo ra một hệ thống tài chính sâu và có tính thanh khoản, một thị trường chứng khoán để huy động vốn, và một tỷ lệ lãi suất có tính thị trường có lợi ích cho việc cho vay. Và, trong khi Trung Hoa đã nói về "quốc tế hóa" đồng nhân dân tệ, thì họ lại thực hiện việc này rất ít cho đến nay. “Trong khi đó”, Trí viết, đồng USD vẫn còn được hỗ trợ bởi những mối quan hệ chính trị mạnh mẽ của Mỹ với hầu hết những quốc gia xem nó là đồng ngoại tệ dự trử lớn nhất toàn cầu”. Nhật Bản, Hàn Quốc, Ả-rập Xê-út, Kuwait, Qatar, và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, tất cả đều tìm nơinơi trú ẩn dưới sự bảo trợ của quân đội Mỹ.

Vấn đề thứ hai là một trong những giá trị chính trị. Tiếp tục "đi lên" của Trung Hoa sẽ phụ thuộc vào việc tháo dỡ các biểu tượng chính sách cộng sản cổ điển như công hữu tài sản, kiểm soát dân số, và áp chế tài chính. Câu hỏi tồn tại là bao lâu nữa những cải cách này sẽ được cho phép để thực hiện trước khi chúng thách thức độc quyền chính trị của Đảng Cộng sản, đã được bảo đảm bởi hiến pháp 1978.

Hai giá trị văn hóa quan trọng củng cố hệ thống chính trị của Trung Hoa. Đầu tiên là đặc trưng tôn tri trật tự và tính thân thế gia đình trong tư tưởng chính trị của Trung Hoa. Triết học Trung Hoa thừa nhận giá trị của sự không ràng buộc, nhưng cái không ràng buộc đó phải được đặt dưới sự lãnh đạo để công dân biết vị trí của mình. Vì Luận ngữ của Khổng Tử đã nói: "Hãy để người cai trị là một người cai trị, dân là thần dân, cha là một người cha, và con là con".

Ngoài ra còn có rất ít niềm tin vào sự thiêng liêng của đời sống con người: Phật giáo cho rằng không có sự khác biệt giữa con người với động vật và thực vật. Một cam kết bảo vệ nhân quyền đã được viết vào hiến pháp Trung Hoa trong năm 2004, nhưng, như trường hợp gần đây của nhà bất đồng chính kiến ​​mù Trần Quang Thành(Chen Guangcheng) đã minh họa, điều này hầu như là một thông điệp chết. Tương tự như vậy, sở hữu tư nhân đứng dưới sở hữu tập thể.

Rồi thì, có học thuyết Nho giáo nói về "quyền lực của thượng đế", mà nguyên tắc chính trị được hợp pháp hóa. Ngày nay, quyền lực của chủ nghĩa Mác đã diễn ra, nhưng không có bất kỳ chỗ cho một quyền lực của người dân. Sự mâu thuẫn về nguồn gốc của chính phủ hợp pháp không chỉ là một trở ngại lớn để dân chủ hóa, mà còn là một nguồn tiềm năng cho bất ổn chính trị.

Những di sản lịch sử làm hạn chế mức độ mà Trung Hoa sẽ có thể chia sẻ trong việc lãnh đạo toàn cầu, nó đòi hỏi một mức độ tương hợp giữa các giá trị Trung Hoa và phương Tây. Phương Tây tuyên bố rằng giá trị của họ là phổ quát của quy luật, Mỹ và châu Âu sẽ không ngừng tìm cách nhấn chìm những giá trị Trung Hoa. Thật khó để nhìn thấy quá trình này sẽ đảo ngược, với một Trung Hoa bắt đầu xuất khẩu các giá trị riêng của mình.

Trung Hoa có một sự lựa chọn: nó có thể hoặc là chấp nhận các giá trị phương Tây, hoặc là có thể cố gắng để tạo ra một giá trị Đông Á để bảo vệ chính nó từ những giá trị này. Giá trị Đông Á của Trung Hoa sẽ kích động cuộc xung đột không chỉ với Mỹ, mà còn với các cường quốc châu Á khác, đặc biệt là Nhật Bản và Ấn Độ. Cho nên, tương lai tốt nhất có thể của Trung Hoa rất có thể nằm trong việc chấp nhận các tiêu chuẩn phương Tây trong khi vẫn cố gắng vấn vươn với "màu sắc Trung Hoa."

Nhưng sự lựa chọn không phải là một kịch bản cho Trung Hoa "thay thế" Mỹ. Theo tôi, cũng không phải là những gì Trung Hoa muốn. Mục tiêu của nó là sự tôn trọng, chứ không phải thống trị.

Bản quyền Project – Syndicate 2012

Ghi chú của người dịch:

(*) La Trí (智罗):là CEO của quỹ đầu tư tài chính của Hồng Kông, HFT Investment Management (HK) Ltd

BS Hồ Hải dịch – Tư Gia – 20h42' ngày thứ Tư, 30/5/2012