Bài viết gốc: Asia’s Next Axis

Bài viết của ông Yoon Young-kwan, là cựu bộ trưởng ngoại giao Nam Triều Tiên năm 2003-2004, hiện đang là Giáo sư Quan hệ Quốc tế tại Đại học Quốc gia Seoul.

SEOUL - Tháng trước, các lãnh đạo của Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đã đồng ý bắt đầu các cuộc đàm phán vào cuối năm nay về thỏa thuận tự do thương mại ba bên. Nếu các đàm phán này thành công, bản đồ thương mại toàn cầu sẽ phải vẽ lại. Một hiệp định tự do thương mại giữa ba quốc gia, lần lượt là các nền kinh tế lớn thứ hai, thứ ba và thứ mười hai toàn cầu (theo sức mua tương đương năm 2011), với dân số khoảng 1.5 tỷ người, có thể làm suy yếu sức mạnh của Liên minh châu Âu và Hiệp định Tự do Thương mại Bắc Mỹ (NAFTA: North American Free Trade Agreement) giữa Hoa Kỳ, Gia Nã Đại(*) và Mễ Tây Cơ(**).

Quả vậy, Đông Á có thể trở thành trục thứ ba của hội nhập kinh tế khu vực, sau EU và NAFTA. Cho tới nay, khu vực này đã không thể thể chế hóa các tập đoàn kinh tế mạnh mẽ như Châu Âu và Bắc Mỹ đã có. Nhưng nếu đề xuất được thảo luận tại Bắc Kinh hồi tháng trước được thực thi, thì Hiệp định thương mại tự do (dựa trên đề xuất đó) có thể vượt qua NAFTA về mức độ hội nhập và tầm quan trọng đối với kinh tế toàn cầu.

Thêm vào đó, sự hình thành của khu vực mậu dịch tự do Trung-Nhật-Hàn có thể tạo ra một chuỗi phản ứng dây chuyền. Chẳng hạn, ảnh hưởng của Hiệp định có thể mở rộng xuống phía Nam và kích thích khu vực Asean, vốn đã có Hiệp định tự do thương mại với cả ba quốc gia này, tham gia cùng. Diễn biến này sẽ tương đương với việc thành lập khu vực mậu dịch tự do Đông Á, bản chất chính là khối Asean+3 đã được hình thành từ cách đây một thập niên. Nếu điều đó xảy ra, các quốc gia khác – Úc, Tân Tây Lan(***), và, quan trọng nhất là, Ấn Độ - có thể sẽ tìm cách vào cuộc.

Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, tất nhiên, sẽ phải có động thái trước kết quả về bất cứ Hiệp định tự do thương mại ba bên Đông Á nào (được ký kết) nhằm bảo vệ vai trò của mình trong thương mại toàn cầu – và trong các chuỗi cung ứng thống trị các nền kinh tế châu Á. Nó có thể sẽ tìm kiếm nhằm mở rộng và thắt chặt thêm quan hệ Hợp tác xuyên Thái Bình Dương mới ra đời, vốn dĩ là hiệp định thương mại mà Tổng thống Barack Obama đã đại diện cho Mỹ cam kết hồi năm ngoái.

Đặc biệt, Hoa Kỳ sẽ ra sức khuyến khích Nhật Bản tham gia vào Hợp tác xuyên Thái Bình Dương, bởi Mỹ muốn một cộng đồng kinh tế châu Á – Thái Bình Dương thống nhất thay vì có sự chia tách giữa châu Á và Thái Bình Dương. Vì các lý do chiến lược, Nhật Bản hẳn không muốn bị cắt đứt từ phía Mỹ, bởi vậy có lẽ Nhật sẽ hoàn toàn chấp nhận lời mời của Hoa Kỳ.

Trong bối cảnh này, cả Nhật Bản và Hàn Quốc có lẽ sẽ muốn kiếm tìm một vài phương tiện để kết nối với một Trung Hoa là trung tâm của châu Á (a Sino-centric Asia) và Hoa Kỳ là trọng tâm của khu vực Thái Bình Dương (a US-centered Pacific). Mặc dù là nền kinh tế nhỏ hơn, Nam Hàn dường như đã được chuẩn bị tốt hơn Nhật Bản để đóng vai trò chiến lược này. Nam Hàn đã ký kết Hiệp định tự do thương mại với Mỹ, sau nhiều năm thương lượng khó khăn, và đã lên kế hoạch thương lượng song phương với Trung Quốc trong năm nay. 

Vì lẽ đó, câu hỏi then chốt là liệu Nhật Bản có sẵn sàng để đóng vai trò cầu nối tương tự hay không, và sẵn sàng đến mức nào. Sự tham gia nhiệt tình của Nhật Bản sẽ làm giảm thiểu sự phân rẽ châu Á – Thái Bình Dương và góp phần tạo đà cho hội nhập khu vực.

Tuy nhiên, sức ép từ những thách thức nội địa mà Nhật Bản gặp phải hiện nay có vẻ quá lớn để các nhà lãnh đạo chính trị Nhật chủ động thực thi vai trò quốc tế. Chính phủ Nhật Bản dễ đổ vỡ và có thời gian tại vị rất ngắn ngủi trong suốt một thập kỷ gần đây, và tranh cãi hiện tại về việc tăng thuế giá trị gia tăng có thể dẫn tới một sự thay đổi nữa trong bộ máy cầm quyền. Hơn nữa, các nhóm lợi ích nông nghiệp có thế lực của Nhật Bản, đặc biệt là Liên minh hợp tác xã nông nghiệp trung ương, có thể phản kháng mạnh mẽ hơn nữa đối với cả Hiệp định tự do thương mại ba bên với Trung Quốc và Hàn Quốc cũng như Hợp tác xuyên Thái Bình Dương với Mỹ.

Mặc dầu vậy các lãnh đạo của Nhật đang chịu áp lực từ cả hai phía. Nếu họ không làm gì trong khi Nam Hàn tiếp tục ký kết các Hiệp định tự do thương mại, Nhật Bản sẽ mất đi các thị trường ở Hoa Kỳ và Trung Quốc. Nhưng nếu họ hành động, sự phản kháng chính trị nội địa sẽ tước đi quyền lực của họ. Đây là lý do chính lý giải tại sao sẽ rất khó khăn cho Nhật Bản để ký kết Đề xuất về Hiệp định tự do thương mại ba bên, mặc dù Thủ tướng Yoshihiko Noda mới đây đã tán thành. Thật vậy, có lẽ chỉ có một Hiệp định tự do thương mại lỏng lẻo hơn, bỏ qua các khu vực kinh tế nhạy cảm của mỗi quốc gia, mới có thể khả thi.

Đối với Trung Quốc, các cân nhắc chính trị có lẽ là động cơ mạnh mẽ nhất để theo đuổi Hiệp định tư do thương mại Đông Bắc Á. Nhưng việc sử dụng FTA(free-trade agreement: hiệp định thương mai tự do) ba bên để mở rộng nền kinh tế và ảnh hưởng chính trị của Trung Quốc có thể buộc quốc gia này gia tăng tính minh bạch, mở rộng lĩnh vực dịch vụ và loại bỏ các rào cản phi thuế quan. Về bản chất, Trung Quốc sẽ phải chấp nhận một hệ thống dựa trên luật lệ cho mối quan hệ giữa nó với hai láng giềng, một điều mà chính phủ Trung Quốc luôn thận trọng đề phòng. Tuy nhiên, một lợi thế cho Trung Quốc trong việc theo đuổi chiến lược FTA đó là nó vẫn là một nhà nước độc đảng, và vì thế nó có thể dẹp bỏ những đối lập nội địa dễ dàng hơn nhiều so với các chính phủ đa nguyên của Nhật Bản và Hàn Quốc.

Cuối cùng, Nam Hàn, quốc gia đã ký nhiều Hiệp định tự do thương mại với phần lớn các nền kinh tế quan trọng trên toàn cầu – Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Asean, Ấn Độ và các quốc gia khác – có thể sẽ được chuẩn bị tốt hơn so với Nhật Bản để ký kết một Hiệp định thương mại ba bên. Nhưng, đồng thời, Hàn Quốc cũng phải đối mặt với sự phản đối mạnh mẽ từ các nhóm lợi ích ở các khu vực nông nghiệp và sản xuất nội địa, có thể sẽ còn mạnh mẽ hơn so với những gì họ đã làm để phản đối hiệp định thương mại tự do với Hoa Kỳ.

Nếu một Hiệp định tự do thương mại ba bên Đông Bắc Á được ký kết, ba nền kinh tế này có thể tạo ra nhu cầu cho thị trường nội địa nhiều hơn trong thời điểm sức cầu từ phương Tây yếu kém, và có thể gây được ảnh hưởng lớn lao hơn trong nền kinh tế chính trị toàn cầu. Một Hiệp định tự do thương mại ba bên cũng có thể tạo nên sự ổn định cho mối quan hệ chính trị rắc rối giữa bản thân ba quốc gia này, và có thể tạo ra môi trường tốt hơn để cuối cùng tái thiết kinh tế Bắc Triều Tiên.

Các lợi ích lớn lao về một Hiệp định thương mại tự do Đông Bắc Á đã rất rõ ràng. Vấn đề đặt ra là liệu đó có phải đó là một tham vọng xa vời.

Một số ghi chú thêm:

(*)Gia Nã Đại: Canada

(**)Tân Tây Lan: New Zealand

(***)Mễ Tây Cơ: Mexico

Project Syndicate – 2012

Trang La dịch – BS Hồ Hải hiệu đính – Asia Clinic – 16h22' ngày thứ Hai, 26/6/2012

Bài viết cùng tác giả:+ Những ngày cuối cùng của Gaddafi 

+ Tổn thất của Trung Hoa ở Châu Phi

+ Liệu có chiến tranh lạnh lần II đang diễn ra? 

+ Những mắc xích trói buộc của châu Á

Bài đọc liên quan:

+Hoang tưởng chính trị của Trung Hoa

+ Liệu Bắc Hàn có đang mất Trung Hoa?

+ Trung Hoa và kết thúc cuộc chiến A Phú Hãn
+ Hành động dại dột của Trung Hoa trong trường hợp Syria

+ Hiểm hoa hay triển vọng Bắc Hàn?

+ Vạn lý trường chinh với Trung Hoa

+ Kissinger bàn về Trung Hoa

+ Trung Hoa hạ cánh - nhẹ nhàng mà không nặng nề 

+ Những bất ổn sắc tộc của Trung Hoa

+ Chăn gối với kẻ thù 

+ Tương lai Trung Hoa về đâu? 

+ Bàn về quan hệ với Trung Hoa 

+ Thấy gì qua luật chỉ tệ Trung Hoa của Hoa Kỳ?

+ Bá Kiến Chí Phèo và chiến tranh tiền tệ 

Bài viết gốc: The Ghost of North Korea

Bài viết của bà Yuriko Koike, cựu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Cố vấn An ninh Quốc gia Nhật Bản, cựu chủ tịch Đảng Dân chủ Tự do của Nhật Bản, và hiện đang lãnh đạo phe đối lập trong Quốc Hội.

TOKYO - Lúc 7:39sáng ngày 13 tháng 4, giờ địa phương, Bắc Hàn đã bắn một tên lửa (mà nó được gọi là một vụ phóng vệ tinh) trong sự phản đối của gần như toàn bộ cộng đồng quốc tế. Trong một cách ngoan cố đó của Bắc Hàn, thế giới có cách của nó, bởi vì tên lửa đã phát nổ một phút sau khi cất cánh, mảnh vỡ của nó rơi vô hại xuống biển.

Bắc Hàn thường im lặng sau những lúc như vậy: vì "thất bại" không tồn tại trong từ điển chính trị của Bắc Hàn, do đó, thất bại này có thể không được báo cáo hoặc thảo luận. Phương tiện truyền thông của đất nướcnày thường xuyên che đậy bất kỳ những thất bại nào bằng những ca khúc thiết tha lòng yêu nước, ca ngợi khoa trương cho chế độ.

Nhưng lần này lại khác. Đằng sau những cảnh tượng ở Bắc Hàn thất bại. Trong những tuần tới, chúng ta có thể sẽ thấy một cuộc thanh trừng những người chịu trách nhiệmvề việc phóng tên lửa. Thật vậy, cuộc sống của các kỹ sư và nhà khoa học liên quan đến nhiệm vụ khởi động tên lửa có thể như mành treo chuông.

Hơn nữa, Bắc Hàn không thể phủ nhận sự thất bại này, bởi vì chế độ đã mời các phương tiện truyền thông quốc tế tham dự sự kiện - thậm chí cho phép các phóng viên nước ngoài vào phòng kiểm soát nhiệm vụ - để hợp pháp hóa nó như là một vụ phóng "vệ tinh" và không phải là một cuộc thử nghiệm vũ khí. "Thất bại" không thể che dấu được, do đó, nó đã nhanh chóng được thừa nhận.

Những gì đã được coi là một kỷ niệm ngày sinh lần thứ 70 của Kim Chính Nhật(1), ngày 15 tháng 4, và bắt đầu chế độ mới dưới sự lãnh đạo của người nối ngôi ông, đứa con trai út, Kim Chính Ân, kết thúc là một màn buồn thảm. Thường dân tại Bình Nhưỡng nói với truyền thông nước ngoài, như một cái máy rằng, "thành công được sinh ra từ sự thất bại lặp đi lặp lại".

Đó là một ý kiến cảm tính. Các vụ phóng tên lửa được cho là một di sản của Kim Chính Nhật, người nhiệt thành tin tưởng rằng sự tồn tại của Bắc Hàn cần phải phát triển vũ khí hạt nhân và sinh hóa. Vì vậy, các vụ phóng tên lửa không thành công có lẽ có nghĩa là nối lại thử nghiệm hạt nhân theo sau những thử nghiệm trong những năm 2006 và 2009, là không thể tránh khỏi.

Tuy nhiên, các nguyên tố phóng xạ, chẳng hạn như Krypton-85 hoặc Xenon-135, không được phát hiện trong bầu khí quyển sau những kiểm tra trước đó. Cũng như miền Bắc gọi tên lửa gần đây, là một "vệ tinh", một vụ nổ dưới lòng đất gây ra bởi những chất nổ thông thường không thể được sử dụng như là một con bài mặc cả, trừ khi nó được gọi là một "thử nghiệm hạt nhân". Một cuộc thử nghiệm hạt nhân kế tiếp tương đương với 500-1.000 tấn thuốc nổ đã được đảm bảo bỡi Bắc Hàn có thể sẽ thực hiện sớm.

Việc ra mắt không thành công lần này cũng đánh dấu cho sự thất bại an ninh của Bắc Hàn, khi một chiến lược gia Hàn Quốc có được các đơn đặt hàng cuối cùng về di chúc của Kim Chính Nhật ở Bắc Hàn. Những chỉ thị trong di chúc này tầm thường đến mức được gọi chỉ là công việc của gia đình họ Kim. Di chúc chỉ ra rằng "các lời giáo huấn phải được thực hiện bởi Kim Kyong Hui" (em gái Kim Chính Nhật), "Kim Kyong Hui và Kim Chính Ân cần phải bảo bọc gia đình," và rằng "Kim Kyong Hui phải nắm lấy sự quản lý tất cả các tài sản hoàng tộc Kim trong và ngoài nước".

Phương tiện truyền thông nước ngoài thường tập trung vào vai trò của Kim KyongHui là vợ của người nắm quyền cai trị bên trong Bắc Hàn Jang SungTaek(2), nhưng, bà là em gái của Kim Chính Nhật, bà ta đã kiểm soát một cách chắc chắn trong quá trình thay đổi nhân sự Bắc Hàn kể từ cái chết của anh trai mình. Trong bảng thứ tự 232 thành viên của ban lễ tang của Kim Chính Nhật, bà đứng vị trí số 14, chồng của bà ở vị trí 19. Bà luôn được xếp hạng cao hơn chồng trong những biên bản chính thức. Thật vậy, Jang Sung Taek được đưa vào hàng Tướng lĩnh là quyết định của bà.

Vấn đề là Kim Kyong Hui có sức khỏe kém, do nhiều năm nghiện rượu. Hơn nữa, bà ta có tính khí thất thường và luôn tự nhận mình là nhân vật trung tâm, cho nên thậm chí Kim Chính Nhật cũng đã từng nghi ngờ và bắt giữ bà ta để kiểm tra. Do sức khỏe yếu kém của mình, không hiểu làm thế nào bà ta sẽ có thể tiếp tục tư vấn cho Kim Chính Ân, giữa một rừng các nhân viên quân sự mà trong những của thập niên 1970s và 1980s đã từng hỗ trợ triều đại trước. Kim Chính Ân cần cố vấn gần gũi với lứa tuổi của mình hơn, nhưng không có ai ở trong tay lúc này.

Những mối quan tâm đến triều vua hiện nay dường như là tối quan trọng cho chế độ. Đầu cơ đang gia tăng, ví dụ, cho dù Kim Sol Song(3) - con gái thứ hai của người vợ thứ ba của Kim Chính Nhật sẽ được chỉ định vai trò khi Kim Kyong Hui không còn có thể thực hiện nhiệm vụ của mình.

Trước khi qua đời, Kim Chính Nhật đã nhắc đi nhắc lại rằng, nên xây dựng ít nhất ba lò phản ứng hạt nhân. Ông cũng cảnh báo rằng Trung Hoa, mặc dù là đồng minh thân cận nhất của Bắc Hàn, nhưng cũng là nước đáng để thận trọng nhất. Bắc Hàn, ông nhấn mạnh, không cho phép tự bán mình cho Trung Hoasử dụng.

Khi Kim Nhật Thành ("Lãnh tụ Vĩ đại Đời đời") qua đời vào năm 1994, Kim Chính Nhật đã dựa vào lời dạy của cha mình để củng cố quyền lực của mình. Thật vậy, không có cách nào biết được là liệu ý tưởng và chính sách trong suốt triều đại của Kim Chính Nhật có thực sự là của Kim Nhật Thành hay không. Có lẽ "Mười nguyên tắc để thành lập hệ thống Một Tư Tưởng" của Kim Chính Nhật nên được xem như là một tài liệu chính thức có quy định hướng dẫn làm theo khi nào, ở đâu, và bỡi ai. Trong trường hợp đó, người kế thừa ông, con chim non Kim Chính Ân chưa đủ lông, có thể khẳng định được hướng đi để làm theo lời ông.

Bắc Hàn thường xuyên tấn công bằng quân sự vào cộng đồng quốc tế xung quanh. Nhưng lại chính Bắc Hàn tự đẩy mình xoay quanh bởi những lời huấn thị của một bóng ma, việc này lại thuận tiện để sử dụng bởi những người cũ vẫn còn phụ trách ở Bình Nhưỡng. Liệu thế giới còn lại còn cho phép Bắc Hàn thời hạn bao lâu nữa để nó tự đẩy mình quanh một bóng ma?

@Project – Syndicate 2012

Ghi chú của người dịch:

1. Sinh nhật lần thứ 70 của Kim Chính Nhật: Đúng nó là ngày 16/02/2012 chứ không phải ngày 15/4/2012. Mà ngày 15/4/2012 là ngày sinh nhật thứ 100 của Kim Nhật Thành. Có lẽ tác giả và tòa soạn đã nhầm lẫn ở điểm này.

2. Jang Sung Taek: Em rễ của Kim Chính Nhật và là chồng của Kim Kyong Hui. Người nắm chức vụ phó chủ tịch ủy ban quốc phòng quốc gia Bắc Hàn, chỉ đứng sau Kim Chính Nhật và hiện chỉ đứng sau lãnh tụ trẻ 28 tuổi, Kim Chính Ấn.

3. Kim Sol Song: là người chị cùng cha khác mẹ của Kim Chính Ân. Theo như di chúc của Kim Chính Nhật để lại thì cô con gái này sẽ kế thừa vị trí quản lý tài sản của hoàng gia nhà họ Kim ở Bắc Hàn, khi bà em gái của Kim đệ nhị không còn khả năng kiểm soát tình hình. Song người con giá này của Kim Chính Nhật cũng chỉ mới xuất hiện hình ảnh trong đám tang của ông. Bắc Hàn là một xứ sở của những bí hiểm đến huyền thoại của loài người ở thế kỷ văn minh này.

BS Hồ Hải dịch – Asia Clinic – 7h35' Chúa Nhật, 22/4/2012